Đề thi Ngữ văn lớp 10 TP.HCM 2025: Tinh tế, nhân văn và giàu tính giáo dục

Một đề thi mở ra không gian cảm xúc đúng độ tuổi

Ngay từ phần I của đề thi với chủ đề “Trên hành trình trưởng thành…”, học sinh đã được đặt vào một không gian tâm lý vô cùng phù hợp – thời điểm chuyển giao giữa tuổi thơ và những bước đi đầu tiên của sự tự lập.

Đặc biệt, bài thơ “Con nằm” của Tế Hanh là một lựa chọn rất tinh tế. Hình ảnh “con nằm giữa cha và mẹ” vừa gợi cảm giác ấm êm, an toàn của tuổi thơ, vừa hàm chứa thông điệp: yêu thương chính là nền tảng của sự trưởng thành.
Các câu hỏi đọc hiểu được thiết kế hợp lý: học sinh trung bình có thể tiếp cận được, trong khi học sinh khá – giỏi có nhiều không gian thể hiện chiều sâu suy nghĩ, đặc biệt ở câu liên hệ cuối.

Phần II – Phân hóa sâu, gợi mở tư duy phản biện

Phần làm văn chọn trích đoạn từ bài viết “Bay xuyên những tầng mây” – không còn bàn về những giá trị đạo đức quen thuộc, mà mở ra một chủ đề lớn: "biết đọc" – tức khả năng nhìn thấu bản chất sau lớp vỏ ngoài.
Đây là một thông điệp thời đại, đòi hỏi học sinh phải có góc nhìn độc lập, tư duy phản biện, và khả năng kết nối với thực tiễn xã hội. Không dừng lại ở chuyện “đúng – sai” đơn thuần, học sinh cần thể hiện cách nhìn cá nhân trước thực trạng nhiều giá trị sống đang bị nhiễu loạn, che lấp.
 

Gợi ý một số dẫn chứng tiêu biểu mà học sinh có thể sử dụng:

• Biết đọc đằng sau bề nổi của mạng xã hội: thế giới lung linh đôi khi che giấu những tổn thương, cô đơn, hoặc áp lực tâm lý – nhất là ở giới trẻ.

• Biết đọc giữa thông tin thật và giả: trong đại dịch Covid-19, sự lan truyền tin sai là minh chứng rõ ràng cho việc thiếu khả năng chọn lọc, kiểm chứng thông tin.

• Biết đọc những cảm xúc thầm lặng của người thân: ví dụ như sự lo lắng trong ánh mắt cha mẹ, hay những hy sinh thầm lặng của thầy cô mà đôi khi học trò vô tình lướt qua.
  

Một đề thi không chỉ đúng – mà còn rất “đẹp”

Đề thi năm nay không đánh đố, nhưng phân hóa rõ rệt, cho phép mọi đối tượng học sinh thể hiện được năng lực ở mức phù hợp. Học sinh khá – giỏi có nhiều đất diễn, học sinh trung bình không bị “đuối sức”.
Đây là một đề thi đúng nghĩa – đúng về kiểm tra năng lực, nhưng cũng đẹp về giá trị nhân văn, vì nó gieo vào lòng học sinh những thông điệp sâu sắc về tình yêu thương, sự thấu hiểu, và hành trình trưởng thành đích thực.

Một đề thi Văn không chỉ để chấm điểm, mà còn để lắng nghe và khơi dậy chiều sâu bên trong những người trẻ đang lớn lên – đó chính là điều đáng quý nhất.